Εγκαίνια χρηματιστηριακής φούσκας από Alan Greenspan;
12/1996

Η σημερινή ημέρα θα μείνει γραφτεί στη χρηματιστηριακή ιστορία ως αυτή στην οποία εγκαινιάστηκε η νέα χρηματιστηριακή φούσκα στις ΗΠΑ, από τον Alan Greenspan. Σαν ένα καινούριο κτίριο που παραδίδεται για κοινή χρήση, ο διοικητής της FED έκοψε την κόκκινη κορδέλα του υπερτιμημένου χρηματιστηριακού οικοδομήματος και την παρέδωσε στο άπειρο επενδυτικό κοινό με μία προειδοποίηση: προσοχή, το κτίριο έχει ημερομηνία λήξης..

Όμως, έχει δίκαιο ο Alan Greenspan και μπήκαμε, όντως, σε περίοδο χρηματιστηριακής φούσκας; Αν όχι, τότε γιατί μας προειδοποίησε για κάτι τέτοιο και αν ναι, πόσο μπορεί να διαρκέσει και πότε θα πρέπει να αναμένουμε να σκάσει;

Ας θυμηθούμε την περίπτωση της Netscape, η οποία μπήκε στο χρηματιστήριο πέρσι τέτοια εποχή σε τιμή 28 δολαρίων ανά μετοχή, για να κλείσει την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης στα 58, με αξία μεγαλύτερη των 2 δις δολαρίων.

Ο CEO της εταιρίας ο οποίος δεν είχε ακούσει ποτέ για χρηματιστήριο μέχρι εκείνη την ημέρα, κέρδισε ένα εκατομμύριο δολάρια σε μερικές ώρες συνεδρίασης.

Σήμερα, ο S&P πλησιάζει τις 750 μονάδες. Στην τιμή αυτή παίζει, ήδη, με 20 φορές τα συνολικά του κέρδη, τιμή πολύ υψηλή ακόμη και για μία δυνατή οικονομία, αν υποθέσουμε ότι μπορούμε να αποκαλέσουμε τέτοια τις ΗΠΑ, όταν έχουμε αρκετά στοιχεία για το αντίθετο. Οι τιμές των μετοχών έχουν διπλασιαστεί στην τελευταία πενταετία.

Όλοι γύρω μας, συμπεριλαμβανομένου και του γράφοντος, γινόμαστε πλουσιότεροι και μετράμε την αύξηση των κερδών μας σε ημερήσια βάση. Κάποτε το κάναμε αυτό σε ετήσια. Μετά, τα κέρδη έγιναν τόσο πολλά και εύκολα που το κάναμε σε εξαμηνιαία, έπειτα σε μηνιαία και τώρα η ημερήσια βάση μοιάζει η πιο λογική. Μήπως στα επόμενα χρόνια θα κάνουμε το ίδιο πράγμα σε ωριαία; Γινόμαστε, άραγε, όλοι τόσο πλούσιοι στην πραγματικότητα ή μήπως στη γωνία του χρόνου παραμονεύει η ώρα που τα χρήματα αυτά θα εξαφανιστούν, όπως συνέβη σε άλλες, μεγάλες φούσκες της χρηματιστηριακής ιστορίας;

Η ΕΚΤΑ εξηγεί ότι μία χρηματιστηριακή φούσκα είναι μία περίοδος οικονομικής ευημερίας στην οποία η ραγδαία δημιουργία χρηματιστηριακών κερδών, πίστωσης και δανείων, πυροδοτούν ακόμη πιο ραγδαία αύξηση των τιμών των μετοχών και ωθούν τους καταναλωτές σε παράλογες και άσκοπες αγορές και έξοδα. Ο πλούτος μοιάζει να αναγεννιέται καθημερινά και να αναπαράγεται από τις σάρκες του προϋπάρχοντος πλούτου, σε ένα αέναο παιχνίδι που καταλήγει πάντα στην αγορά περισσότερων μετοχών. Οι επαγγελματίες του χώρου εκμεταλλεύονται την περίοδο για να δημιουργήσουν φρούδες ελπίδες ότι μπορεί να κρατήσει για πάντα και έτσι οι τιμές ανεβαίνουν ακόμη περισσότερο και τα δάνεια δίνονται ακόμη πιο εύκολα και η κατανάλωση ακόμη πιο μεγάλη.

Επειδή, όμως, στο χρηματιστηριακό παιχνίδι κάποιος πρέπει να χάσει για να κερδίσει κάποιος άλλος και επειδή αυτό ξεχνιέται στην περίοδο της αγοραστικής μανίας, έρχεται η ώρα της κορύφωσης όπου τα έξυπνα κεφάλαια κατοχυρώνουν τα τεράστια κέρδη τους αφήνοντας την αγορά να περπατά σε ξυλοπόδαρα. Όταν τα χρήματα των επενδυτών λιγοστέψουν, ο δανεισμός φτάσει στα όρια και οι τιμές στα ύψη, έρχεται η ώρα της αναπόφευκτης κατάρρευσης.

Η ιστορία διδάσκει με παραδείγματα και τα παραδείγματα είναι κάτι που μου αρέσει ιδιαίτερα να έχω στο μυαλό μου, γιατί μιλούν καλύτερα από οποιονδήποτε διοικητή μιας τράπεζας ή χρηματιστηριακή θεωρία.

Η πρώτη οικονομική φούσκα ονομάστηκε Φούσκα της Νότιας Θάλασσας Δημιουργήθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα στην Αγγλία από την Εταιρία με το όνομα Νότια Θάλασσα, όταν μπόρεσε να αποκτήσει το μονοπώλιο του βρετανικού εμπορίου με τη Νότιο Αμερική. Η εταιρία έβγαλε πάρα πολλά χρήματα, τα οποία, οι ιθύνοντες σκέφτηκαν να επενδύσουν σε κυβερνητικά ομόλογα σε μία περίοδο όπου αυτή ήταν η πιο επικίνδυνη επενδυτική επιλογή. Η τιμή της εταιρία άνοιξε στο χρηματιστήριο του Λονδίνου στις 128 λίρες, αυξήθηκε 800% χάρη στην υπέρμετρη αισιοδοξία και μανία του επενδυτικού κοινού και κατέρρευσε σε λιγότερο από ένα χρόνο αφήνοντας τους επενδυτές πάμπτωχους αλλά τους ιδιοκτήτες πάμπλουτους.

Το παράδειγμα της εταιρία ακολούθησαν άλλες 120 εταιρίες μέσα στο 1720 οι οποίες κατέρρευσαν επίσης. Η κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει το φαινόμενο πέρασε το νόμο περί Φουσκών, (Bubble Act 1720) απαγορεύοντας σε όλες τις νέες εταιρίες που δεν ελέγχονταν από το κράτος, να προβούν σε δημόσια εγγραφή. Ο νόμος, βέβαια, ήταν εντελώς βλακώδης και το μόνο που πέτυχε ήταν να προκαλέσει οικονομική ύφεση στην Αγγλία για πενήντα χρόνια.

Η πιο γνωστή φούσκα, όμως, της χρηματιστηριακής ιστορίας είναι αυτή του 1920, η οποία ονομάστηκε η Φούσκα της Νέας Εποχής. Υποστηριζόμενη από την πεποίθηση ότι η νέα τεχνολογία - το αυτοκίνητο, ο ηλεκτρικός κινητήρας, το ραδιόφωνο- είχαν δημιουργήσει μία Νέα Εποχή, στην οποία οι παλιοί επενδυτικοί κανόνες δεν ίσχυαν πλέον, οδήγησε του Αμερικανούς σε υπέρμετρη αγορά μετοχών, σπιτιών και κάθε λογής προϊόντων, μέσω της υπερβολικής χορήγησης δανείων. Το 1923 ο DOW βρισκόταν στις 99 μονάδες ενώ τον Αύγουστο του 1929 ξεπέρασε τις 380 έχοντας καταγράψει κέρδη 400%.

Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν το χαστούκι της πραγματικότητας, με τις τιμές να καταρρέουν και το DOW να φτάνει το 1932 στις 41 μονάδες, με απώλειες, περίπου, 90%. Μέχρι το 1933 η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 33% και η ανεργία έφτασε το 25%. Η Μεγάλη Ύφεση ξεκίνησε και ταυτόχρονα πάρθηκε η απόφαση ότι η Κεντρική Τράπεζα θα έπρεπε στο εξής να σπάζει τις φούσκες πριν προλάβουν να ανθήσουν.

Είναι, λοιπόν, αυτό το οποίο προσπάθησε να κάνει ο Alan Greenspan σήμερα, υπονοώντας την αρχή χρηματιστηριακής φούσκας; Λίγο πολύ ναι.

Θα μπορέσει να εμποδίσει τη δημιουργία της; Κατά πάσα πιθανότητα όχι.

Επιστροφή